بدون توجه به غير أو بدانيم ، ومعنى صدق را رهائى از تقدير نفس وتوجه بدان در نظر بگيريم ، خواهيم ديد كه ملامتى مخلص كسى است كه ذره‌اى از ريا در أو نيست وملامتى صادق كسى است كه اثرى از خودبينى در أو وجود ندارد . نيز درخواهيم يافت كه مبالغهء ملامتيه در پاك ساختن نفس از آلودگىهاى ريا وخودبينى براي وصول به درجهء عبوديت كامل يعنى درجه قرب الهى است . شايد گفته شود كه پرهيز از ريا جزء تعاليم اصلى اسلام است واخلاص وصدق از صفاتى است كه اسلام مردم را بدان امر كرده است وصوفيه نيز أعم از خراساني وعراقي ومصرى وشامي دربارهء آن بسيار سخن گفته‌اند . همچنين ممكن است گفته شود ملامتيه خود مسلك خويش را مبتنى بر بنيادهاى أصيل اسلامى مىدانند به‌طورى كه يكى از بزرگترين مشايخ ايشان در مقابل اين سؤال كه معنى ملامت چيست ؟ پاسخ داده است التزام به معنى اين آيات است « خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ » و « إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ » و « وَكانَ الْإِنْسانُ عَجُولًا » و « إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ » و « الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً » آيا انسان را بدين صفات مىستايد ويا مذّمت مىكند ؟ « 77 » بنابراين جا دارد كه كسى سؤال كند ، ويژگى خاصّ ملامتيه كه به واسطهء آن از ديگر فرقه‌ها متمايز مىگردد چيست ؟ جواب ما اين است كه : روش ملامتى در تصوّف ، از روشهاى ديگر بدين مشخصات تمايز مىيابد : 1 - ملامتيه داراى مسلك خاصّى با وحدت وصبغهء معين است ، وگرنه مسائل واجزاء تشكيل دهندهء آن به‌طور جداگانه در مسالك ديگر نيز هست . مثلا ، ريا واخلاص وصدق وعبوديت واين قبيل معاني در كليّه مكاتب وفرق صوفيه با وجود اختلافى كه با يكديگر دارند مطرح است . آنچه ملامتيه را از ديگر فرقه‌ها جدا مىسازد وحدت منسجم با توجيه وترتيب خاصّى از اينگونه معاني است . وحدت تركيبي اين معاني در مذاهب غير ملامتى وجود ندارد ، هر چند به‌طور پراكنده در همهء آنها هست . علاوة بر اين ، تطبيق اين معاني با زندگى عملي ، وسعى در تحقق هدف‌هاى خاص آن ، شيوهء ملامتى را از ساير شيوه‌ها متمايز مىكند ، زيرا جز فرقه ملامتيه هيچ نظام استوار وتشكيلات منظّمى نمىشناسيم كه هدف آن نفى ذات ومحو آثار نفس باشد . 2 - ملامتيه از اصطلاحات صوفيه معاني سلبى برداشت مىكنند ، واين جنبه‌هاى سلبى از

--> ( 77 ) . رسالهء ملامتيه .